Beste Europese social media

#1 Xing

Hamburg, Duitsland Gratis / Premium vanaf €7.95 per maand Gratis variant

Het meest geschikt voor: Professionals en recruiters die werken in Duitstalige markten

• Exploiterend bedrijf. New Work SE
• Jurisdictie. EU (Duitsland)
• Waar de data staan. EU (Duitsland)
• Onafhankelijke controles. AVG
• Broncode. Closed source
• Vervangt. LinkedIn

Xing is het professionele netwerk van het DACH-gebied. Het is een van de twee vermeldingen in deze categorie die concurreren met een gevestigde Amerikaanse speler op hun eigen gecentraliseerde voorwaarden, in plaats van zich van die speler af te federeren (de andere is Wykop, dat in Polen de plaats van Reddit inneemt). In Duitsland, Oostenrijk en Zwitserland heeft het echt gewicht: recruiters gebruiken het, vacatures verschijnen erop, en een professioneel profiel wordt daar verwacht, iets wat elders in Europa niet zo is.

Die regionale concentratie is zowel het argument als de beperking. Xing is waar Duitstalige professionele werving plaatsvindt en het is vrijwel onzichtbaar buiten die markten. Het is dus het juiste netwerk voor een carrière in Hamburg of Wenen en het verkeerde voor een carrière in Lissabon of Warschau. Profielen, vacatures, evenementen en groepen zijn wat je van zo'n netwerk verwacht.

Het wordt geëxploiteerd door New Work SE vanuit Hamburg, dus professionele en arbeidsgegevens (die ongewoon gevoelig zijn, omdat ze vastleggen wie stilletjes op zoek is naar werk) vallen onder Duitse jurisdictie en de AVG, en niet bij een Amerikaans platform.

Gratis variant, met Premium vanaf €7.95 per maand voor contact- en zichtbaarheidsfuncties. Het is gecentraliseerd en met advertenties gefinancierd, hetzelfde model als Jodel, Yubo en Wykop elders in deze categorie. Het beantwoordt daarom niet de eigendomsvraag die de gefedereerde tools wel beantwoorden; het beantwoordt de vraag naar jurisdictie.

Opvallende functie. Het enige Europese netwerk waarop een professioneel profiel echt wordt verwacht, als je in het Duits werkt.

#2 Jodel

Berlijn, Duitsland Gratis, met advertenties; geen premiumabonnement gepubliceerd op jodel.com Gratis

Het meest geschikt voor: Studenten en bewoners die een anonieme, hyperlokale feed willen

• Exploiterend bedrijf. The Jodel Venture GmbH
• Jurisdictie. EU (Duitsland)
• Onafhankelijke controles. AVG
• Broncode. Closed source
• Vervangt. Yik Yak, Nextdoor

Jodel is een hyperlokale, anonieme sociale feed en geen netwerk op basis van volgen: er zijn geen openbare profielen, geen gebruikersnamen en geen volgersaantallen, alleen een plek gekoppeld aan je stad of campus waar iedereen in de buurt kan posten en reageren. Een karmascore, en niet een publiek, is het enige blijvende signaal dat aan een bericht is gekoppeld. Dat verlegt de prikkel van het opbouwen van een volgersbestand naar iets zeggen wat de mensen om je heen de moeite waard vinden om te upvoten.

The Jodel Venture GmbH exploiteert de app vanuit Berlijn, geregistreerd in het Berlijnse handelsregister (HRB 157037 B). Het privacybeleid is gebouwd rond de AVG, met standaardcontractbepalingen voor de analyse- en supporttools (Google Analytics, LinkedIn Insight, Branch.io) die nog steeds een deel van de gegevens naar in de VS gevestigde verwerkers sturen. De app zelf heeft geen abonnement: hij is gratis en met advertenties, zonder gepubliceerde premiumvariant op de eigen pagina's.

Jodel federeert niet: het is het product van één bedrijf en geen server die iemand anders zou kunnen draaien. Daardoor staat het dichter bij BeReal, Yubo en Xing elders in deze categorie dan bij de ActivityPub-tools. Anonimiteit is ook een afweging: lokale moderatie vangt de meeste misbruik op, maar een feed zonder verantwoordelijke identiteit achter elk bericht vraagt meer van de eigen normen van een community dan een Mastodon-instantie met zichtbare accounts.

Opvallende functie. Geen profiel, geen volgers, geen algoritme: gewoon een feed gekoppeld aan waar je nu daadwerkelijk bent.

#3 Yubo

Parijs, Frankrijk Gratis te downloaden en te gebruiken; optionele Yubo Power Pack- en Yubo Elite Pack-abonnementen (wekelijks, maandelijks of 3-maands), geprijsd per land en getoond in de app op het moment van aankoop Gratis

Het meest geschikt voor: Jonge mensen die anderen ontmoeten via live video

• Exploiterend bedrijf. Twelve-App SAS
• Jurisdictie. EU (Frankrijk)
• Onafhankelijke controles. AVG (met standaardcontractbepalingen voor doorgiften buiten de EU/VK)
• Broncode. Closed source
• Vervangt. Snapchat

Yubo draait om het ontmoeten van mensen die je nog niet kent, in plaats van bijhouden wat mensen die je al kent doen: een swipe-feed toont andere gebruikers die jouw interesses delen en nu online zijn, en gesprekken schuiven snel door naar live video, één-op-één of in groepsruimtes, in plaats van in een fotofeed te blijven. Het lijkt het meest op Snapchat, maar dan met video als uitgangspunt, meer dan op iets anders in deze categorie.

Twelve-App SAS, geregistreerd in Parijs onder Frans recht (SIREN 810283507), exploiteert de app. Het privacybeleid is gebaseerd op de AVG en de standaardcontractbepalingen van de Europese Commissie voor doorgiften buiten de EU en het VK, ook naar de Verenigde Staten.

Omdat de gebruikersgroep vooral jong is, vraagt Yubo bij aanmelding om een geboortedatum en past het gezichtsgebaseerde leeftijdsschattingstechnologie toe, waarbij in sommige rechtsgebieden ouderlijke toestemming vereist is. De kernapp is gratis. Power Pack- en Elite Pack-abonnementen voegen extra's toe, geprijsd per land in de app en niet op een openbare prijslijst.

De eerlijke nadelen: Yubo federeert niet en kan niet zelf worden gehost, dus het hoort bij Jodel, BeReal en Xing en niet bij de ActivityPub-tools. Live video met vreemden brengt bovendien een ander veiligheidsprofiel met zich mee dan een tekst- of fotofeed rond mensen die je al kent. De eigen leeftijdsverificatie van het bedrijf is een directe reactie op dat risico. Het is ook de enige tool in deze categorie met betaalde abonnementen bovenop een gratis basis.

Opvallende functie. De enige tool in deze categorie die draait om live video met vreemden, in plaats van om berichten aan mensen die je al volgt.

#4 Wykop

Poznań, Polen Gratis; volgens de eigen voorwaarden van de dienst is toegang tot inhoud en functionaliteit kosteloos, zonder gepubliceerde premium "Pro"-variant Gratis

Het meest geschikt voor: Poolse lezers die een eigen platform voor linkdeling willen

• Exploiterend bedrijf. Wykop sp. z o.o.
• Jurisdictie. EU (Polen)
• Broncode. Closed source
• Vervangt. Reddit, Digg

Wykop is het eigen socialnieuwsplatform van Polen: gebruikers dienen links, afbeeldingen en korte berichten in, de community stemt ze omhoog of omlaag, en het resultaat wordt gerangschikt en gelabeld, vrijwel zoals bij Reddit of Digg. Het enige verschil is dat het bedrijf, de servers en de moderatie Pools zijn in plaats van Amerikaans. Het bestaat al lange tijd continu, waardoor het een van de langstlopende onafhankelijk geëxploiteerde gemeenschappen in deze categorie is.

Wykop sp. z o.o. is geregistreerd in Poznań, bevestigd in het Poolse register van btw-plichtigen (NIP 7792308851, KRS 0000280651, status "Czynny") en in de eigen algemene voorwaarden van het bedrijf, waarin staat dat toegang tot de dienst gratis is. Op de site is geen premium "Pro"-variant of betaald abonnement gepubliceerd. Het is gecentraliseerd, niet gefedereerd, en het bedrijf heeft externe investering gekregen van een Nederlands fonds. Dat verandert niets aan de Poolse jurisdictie, maar het is goed om te vermelden.

In vergelijking met Lemmy, het gefedereerde Reddit-alternatief dat al in deze categorie staat, ruilt Wykop overdraagbaarheid in voor volwassenheid: je kunt geen eigen Wykop-instantie draaien of je account naar een andere server verplaatsen, maar de community, de moderatienormen en de inhoud zijn veel dieper dan wat een jongere Lemmy-instantie doorgaans heeft. De inhoud en interface zijn overwegend Pools, wat precies het punt is voor het eigen publiek en precies de beperking voor iedereen daarbuiten.

Opvallende functie. De eigen, Reddit-achtige community van Polen, die onder Poolse jurisdictie draait, onafhankelijk van grote Amerikaanse platforms.

#5 Menéame

Madrid, Spanje In de juridische kennisgeving staat dat MENEAME COMUNICACIONS S.L de site gratis beschikbaar stelt aan internetgebruikers. Er is geen betaald abonnement of premiumvariant gepubliceerd op de site. Het cookiebeleid vermeldt advertentiecookies, dus de dienst lijkt via advertenties gefinancierd te worden.

Het meest geschikt voor: Spaanse lezers die door gebruikers gestemde nieuwslinks willen

• Exploiterend bedrijf. MENEAME COMUNICACIONS S.L
• Jurisdictie. EU (Spanje)
• Broncode. Open source
• Vervangt. Reddit, Digg

Menéame is een Spaanse socialnieuwsaggregator. Gebruikers dienen links naar artikelen elders in, andere gebruikers stemmen erop, en links die genoeg stemmen krijgen, worden van de wachtrij naar de voorpagina gepromoveerd, waar ze een reactiedraad aantrekken. Dat maakt het de dichtstbijzijnde Spaanstalige tegenhanger van het linkstemmen op Reddit, en een nabije buur van Wykop, het Poolse alternatief dat al in deze categorie staat.

De exploitant is MENEAME COMUNICACIONS S.L, een besloten vennootschap in Madrid. De juridische kennisgeving vermeldt het belastingnummer en de gegevens van het Registro Mercantil de Madrid, en plaatst de dienst onder Spaans recht, met de handelsrechtbanken van Madrid als niet-exclusief forum. In de kennisgeving staat dat de dienst gratis aan gebruikers wordt verstrekt. Het cookiebeleid vermeldt advertentiecookies, dus advertenties in plaats van abonnementen lijken het te betalen.

De reikwijdte is smaller dan bij de meeste in deze categorie. Het is geen netwerk op basis van volgers of een foto- of videoplatform, en het federeert niet. De interface, de regels en de discussie zijn in het Spaans, dus het past alleen bij lezers die Spaans nieuws volgen. De broncode is gepubliceerd onder AGPL-3.0 op GitHub, wat ongebruikelijk is voor een gecentraliseerde site van dit soort.

Opvallende functie. Een door Spanjaarden beheerde, op stemmen gebaseerde nieuwsvoorpagina die, net als Wykop voor Polen, een binnenlands antwoord op Reddit is, maar dan voor één taal.

#6 Mobilizon

Caluire-et-Cuire, Frankrijk (Kaihuri); Lyon, Frankrijk (Framasoft) Opgericht in 2019 Mobilizon is vrije software. Iedereen kan een account aanmaken op een bestaande openbare instantie (voorbeelden op mobilizon.org zijn onder meer mobilizon.fr, Mobilizon.be, Mobilizon.nl, Mobilizon.ie, Mobilizon.it en Mobilisons.ch), of een eigen instantie installeren via de documentatie. De projectsite verwijst naar professionele hostingdiensten op aanvraag, zonder openbare prijslijst. Kaihuri wordt gefinancierd door donaties en NLNet. Gratis te gebruiken op openbare instanties; geen proefperiode nodig

Het meest geschikt voor: Gemeenschappen die lokale evenementen organiseren zonder Facebook

• Exploiterend bedrijf. Kaihuri (Franse non-profitvereniging, RNA W922017919, beheerder sinds 2024). Oorspronkelijk opgericht door Framasoft (vereniging naar Frans recht van 1901, SIRET 500 715 776 00026)
• Jurisdictie. EU (Frankrijk)
• Waar de gegevens staan. Dat hangt af van de instantie. De projectsite van Kaihuri wordt gehost door Framasoft bij Hetzner in Duitsland. framasoft.org wordt ook gehost bij Hetzner Online GmbH (Duitsland). Zelf gehoste instanties staan waar de exploitant dat kiest.
• Broncode. Open source
• Vervangt. Facebook-evenementen, Facebook-groepen, Meetup

Mobilizon is een gefedereerd platform voor evenementen en groepen, in 2019 gestart door de Franse non-profit Framasoft na een crowdfundingcampagne. Sinds 2024 wordt het onderhouden door Kaihuri, een andere Franse non-profitvereniging, met financiële steun van NLNet. Het vervult één taak die de andere tools op deze pagina niet vervullen: evenementen vinden, aanmaken en delen en er groepen omheen beheren.

Je kunt evenementen aanmaken met een conceptmodus voordat je ze publiceert, ze aan elke agenda toevoegen, zoeken op trefwoord, plaats of datum, en importeren of exporteren via ICS en RSS. Groepen hebben een openbare pagina, ledenbeheer en privé-inhoud, en instanties federeren met elkaar via het fediverse, dus geen enkel bedrijf bezit het netwerk. De software is AGPL en is beschikbaar in meer dan 20 talen.

De eerlijke beperkingen: dit is geen algemeen socialnetwerk. Er is geen tijdlijn van vrienden, geen fotodeling en geen berichtencentrum, dus het vult Mastodon of Pixelfed aan in plaats van ze te vervangen. Er is geen enkel bedrijf waarmee je een contract kunt sluiten: je kiest een openbare instantie of host de software zelf, en de kwaliteit varieert. Het publiek is klein vergeleken met Facebook-evenementen.

Opvallende functie. Het bouwt de ene Facebook-functie na die mensen moeilijk loslaten, evenementen en lokale groepen, als gefedereerde open source software.

#7 Hubzilla

Bazel, Zwitserland Opgericht 2023 De software is gratis en open source. Je kunt die zelf hosten of een account aanmaken op een openbare hub uit de openbare sitelijst. De prijzen van hubs van derden worden door hun beheerders bepaald. De Hubzilla Association accepteert lidmaatschap en donaties ter ondersteuning van het project; op hubzilla.org is geen betaald abonnement vermeld.

Het meest geschikt voor: Zelfhosters die groepen, bestanden en identiteitsoverdraagbaarheid willen

• Exploiterend bedrijf. Hubzilla Association (Zwitserse vereniging naar art. 60 e.v. ZGB)
• Jurisdictie. Zwitserland (adequaatheidsbesluit, buiten de EER)
• Waar de gegevens staan. Dat hangt af van de hub die je gebruikt. Bij zelf hosten blijven de gegevens op je eigen server.
• Broncode. Open source
• Vervangt. Facebook, Google Groups, Dropbox

Hubzilla is een gefedereerd communityplatform en geen gewone sociale feed. Eén account, een kanaal genoemd, kan berichten plaatsen, privégroepen draaien, bestanden opslaan, wiki's en webpagina's hosten en evenementen delen, allemaal beheerd door een gedetailleerd systeem van rechten. Het wordt ontwikkeld als open source project. De Hubzilla Association, een Zwitserse vereniging gevestigd in Bazel en opgericht in november 2023, ondersteunt de ontwikkeling, de website en de documentatie.

Het kenmerkende idee is nomadische identiteit. Een kanaal is niet aan één server gebonden, dus je kunt het naar een andere hub klonen of verplaatsen zonder contacten of inhoud te verliezen. Daarmee verdwijnt de gebruikelijke binding aan één exploitant. Hubzilla verbindt zich met het bredere fediverse via ActivityPub en het Diaspora-protocol, zodat mensen op Mastodon en vergelijkbare netwerken met een kanaal kunnen communiceren.

De eerlijke afweging zit in de afwerking. Vergeleken met Mastodon of Pixelfed op deze pagina heeft Hubzilla meer concepten om te leren, een dichtere interface en een veel kleiner publiek, en de kwaliteit hangt sterk af van de hub-exploitant. Het past bij technische gebruikers, clubs en organisaties die controle waarderen, en niet bij mensen die een snelle, vertrouwde tijdlijn willen.

Opvallende functie. Nomadische identiteit en fijnmazige rechten in één gefedereerd platform dat ook bestanden, wiki's en groepen omvat.

#8 Vennjoy

Tartu, Estland Registratie en de sociale functies zijn gratis. In de voorwaarden staat dat betaalde Vennjoy-abonnementen momenteel niet zijn ingeschakeld. Aankopen en boekingen via externe partners (bijvoorbeeld Viator of Apple Books) worden aan die partners betaald en kunnen Vennjoy een affiliatecommissie opleveren. Gratis lid worden, geen proefperiode nodig

Het meest geschikt voor: Films, boeken en plannen delen met vrienden

• Exploiterend bedrijf. Vennjoy (uitgever vermeld in de juridische kennisgeving, registernummer 14717109, dat het Estlandse e-Business Register vermeldt als Xolo Go OÜ)
• Jurisdictie. EU (Estland)
• Waar de gegevens staan. Gehost door IONOS (regio niet vermeld op de pagina's van de aanbieder)
• Broncode. Closed source
• Vervangt. Facebook, Instagram, Goodreads

Vennjoy is een klein Europees socialnetwerk dat draait om smaak in plaats van statusupdates. Je kiest een gebruikersnaam, bouwt een persoonlijke verzameling van films, series, boeken, videogames, artiesten, activiteiten en concerten en deelt alleen wat je wilt delen. De feed, openbare reacties en privéberichten liggen bovenop die catalogus, dus een gesprek begint meestal met iets wat jullie allebei leuk vinden.

Het meest kenmerkende onderdeel zijn de kringen: privégroepen waarin vrienden een filmavond, een concert of een uitje voorstellen, het bespreken en een datum kiezen. Dat lijkt meer op een planningstool voor gedeelde interesses dan op een zendnetwerk, en het maakt Vennjoy een ander voorstel dan Mastodon, Pixelfed of Lemmy, die open en gefedereerd zijn en gebouwd rond openbaar posten. Profielen blijven ongepubliceerd tot je ze publiceert en kunnen privé zijn.

De kanttekeningen zijn eerlijk. Vennjoy is een bètaproduct dat zichzelf beschrijft als net van start gegaan, dus het publiek is klein vergeleken met elk gevestigd netwerk op deze pagina. Het is bovendien één gesloten dienst en geen gefedereerde of open source dienst. In de juridische kennisgeving wordt de uitgever alleen genoemd als Vennjoy in Tartu, Estland. De dienst verdient affiliatecommissies van partners zoals Viator, en dat maakt het zelf bekend.

Opvallende functie. Met kringen kan een groep van een gedeelde favoriet naar een geplande datum gaan, zonder het platform te verlaten.

#9 LoveQR

Bex, Zwitserland LoveQR Friendship is gratis zonder tijdslimiet (drie openbare profielen, AR met openbare laag, plekpagina's, inchecken, posts, berichtenverkeer). LoveQR Premium voegt de Intieme ruimte en laag toe voor 27 CHF per drie maanden (gelijk aan 9 CHF per maand). Gratis abonnement, geen account nodig om rond te kijken

Het meest geschikt voor: buren en lokale activiteiten vinden zonder advertentiefeed

• Exploiterend bedrijf. LoveQR Simply You (eenmanszaak van Adrien Gisclon; rechtsvorm en registratienummer niet vermeld)
• Jurisdictie. Zwitserland (adequaatheidsbesluit, buiten de EER)
• Waar de gegevens staan. Applicatiedata gehost in Duitsland (EU) via Lovable Cloud; Cloudflare voor levering en beveiliging
• Broncode. Closed source
• Vervangt. Facebook, Nextdoor

LoveQR is een lokaal sociaal netwerk rond augmented reality. Je houdt je telefoon omhoog en berichten, emoji's en activiteiten verschijnen in de richting waar ze zijn achtergelaten. Het draait in de browser van de telefoon, in 11 talen, zonder iets te installeren, en elke straat, elk dorp en elke stad krijgt een plekpagina.

Het verdienmodel is eenvoudig: geen advertenties, geen verkoop van persoonsgegevens en geen profilering. Het sociale deel is gratis zonder tijdslimiet en je hebt geen account nodig om rond te kijken. Een aparte Intieme ruimte voor stellen kost 27 CHF per drie maanden. Berichten zijn end-to-end versleuteld, met een sleutel die wordt uitgewisseld via de QR-code van de contactpersoon.

Het wordt gerund door één oprichter in Bex, Zwitserland, wat het een heel klein project maakt naast Mastodon of Pixelfed. De infrastructuur is niet volledig Europees: de leverancier zegt dat Cloudflare en Stripe worden gebruikt en dat applicatiedata via Lovable Cloud in Duitsland wordt gehost. Het is alleen voor volwassenen en geen vervanging voor een groot netwerk.

Opvallende functie. Een lokaal netwerk dat berichten en activiteiten in de buurt toont in augmented reality, in de browser, zonder advertenties.

#10 Mastodon

Duitsland Gratis, gefinancierd door de community Gratis

Het meest geschikt voor: Iedereen die microblogging wil zonder advertenties of engagementalgoritme

• Exploiterend bedrijf. Mastodon gGmbH (non-profit)
• Jurisdictie. EU (Duitsland) voor het project; instanties verschillen
• Waar de gegevens staan. Dat hangt af van de instantie waarbij je je aansluit, of zelf gehost
• Onafhankelijke controles. AVG
• Broncode. Open source
• Vervangt. Twitter/X, Threads

Mastodon is het middelpunt van het fediverse en de duidelijkste demonstratie van wat federatie verandert. Je sluit je aan bij één instantie die door een persoon, een community of een organisatie wordt beheerd; je account staat daar en de beheerders modereren het; en je volgt mensen op elke andere server in het netwerk en wordt door hen gevolgd. Het voelt als één platform en niemand bezit het.

De gevolgen zijn structureel en niet alleen cosmetisch. Er zijn geen advertenties, dus er is niets om je aandacht op te optimaliseren. De tijdlijn is chronologisch, dus je ziet wat mensen hebben geplaatst in plaats van wat je aan het scrollen houdt. Moderatie wordt gedaan door communities met hun eigen regels, en niet door een beleidsteam dat één standaard toepast op honderden miljoenen mensen, wat variabeler maar ook verantwoordelijker is. En geen enkel bedrijf kan de voorwaarden veranderen, het netwerk verkopen of het stilleggen.

Mastodon gGmbH is een Duitse non-profit en de software is AGPL, gratis en door de gemeenschap gefinancierd, zelf te hosten, met mobiele en desktopapps voor alle platforms. De eerlijke nadelen: het netwerk is veel kleiner dan X, wat de bepalende beperking is als bereik het doel is. De keuze van een instantie is een echte beslissing die bepaalt in welke jurisdictie je gegevens vallen en hoe de moderatie je ervaring bepaalt. En het ontbreken van een algoritme maakt het in het begin stil voor mensen die gewend zijn gevoed te worden.

Opvallende functie. Geen enkel bedrijf kan de voorwaarden veranderen, het netwerk verkopen of het sluiten. Dat is de ene garantie die geen gecentraliseerd platform kan bieden.

#11 Pixelfed

Distributed Gratis, open source Gratis

Het meest geschikt voor: Fotografen en gebruikers die Instagram willen zonder algoritme

• Exploitant. Pixelfed (open-source project)
• Rechtsgebied. Hangt af van de instance waarbij je je aansluit
• Waar de gegevens staan. Hangt af van de instance, of zelf gehost
• Onafhankelijke controles. AVG op instances die in de EU worden gehost
• Broncode. Open source
• Vervangt. Instagram

Pixelfed is Instagram zonder het advertentiebedrijf erachter. Foto's en video's delen, verhalen en collecties zijn er allemaal, en de feed is chronologisch. Je ziet dus wat de mensen die je volgt hebben geplaatst, in volgorde, en niet een selectie die is geoptimaliseerd om je tussen de advertenties door aan het scrollen te houden.

Die ene verandering is de kern van het product. Fotografen verlaten Instagram meestal omdat hun werk niet meer bij de mensen terechtkomt die hen als volger hebben gekozen. Bereik is namelijk iets wat het platform nu verkoopt. Op Pixelfed valt er niets te verkopen, dus een bericht gaat naar de mensen die je volgen.

Het is verbonden via ActivityPub, dus een Mastodon-gebruiker kan een Pixelfed-account rechtstreeks volgen, zonder tweede app of login. Dat is belangrijk, want daardoor bereikt je fotografie de hele fediverse in plaats van één silo. Het is AGPL-3.0, gratis, zelf te hosten, en de AVG geldt op instances die in de EU worden gehost. De eerlijke beperkingen: het gebruikersbestand is veel kleiner dan dat van Instagram, de mobiele apps zijn minder afgewerkt dan die van commerciële concurrenten, en de instance waarbij je je aansluit bepaalt het rechtsgebied van je data en je moderatie-ervaring.

Opvallende functie. Je volgers zien je foto's, omdat er geen bereik is dat het platform je weer kan verkopen.

#12 Lemmy

Distributed Gratis, open source Gratis

Het meest geschikt voor: Discussies in de community zonder bedrijfscontrole of tracking

• Exploitant. Lemmy (open-source project)
• Rechtsgebied. Hangt af van de instance waarbij je je aansluit
• Waar de gegevens staan. Hangt af van de instance, of zelf gehost
• Onafhankelijke controles. AVG op instances die in de EU worden gehost
• Broncode. Open source
• Vervangt. Reddit

Lemmy heeft de vorm van Reddit zonder het eigendom van Reddit. Communities, stemmen, geneste reacties en moderatietools werken zoals je verwacht. Het verschil is dat elke instance onafhankelijk wordt beheerd en federatief verbonden is met de andere. Een community op de ene server verschijnt dus naast communities op een andere, en je abonneren op communities over instances heen is gewoon.

Dit is belangrijk vanwege de recente geschiedenis. De waarde van Reddit is opgebouwd door onbetaalde moderators en bijdragers, terwijl beslissingen over de API en de monetisatie zonder hen zijn genomen. Dat levert een voorspelbaar conflict op. Op Lemmy draait de community die een ruimte opbouwt zelf de server waar die ruimte op staat, of kan ze verhuizen naar een server die beter past.

Het is AGPL-3.0, gratis en zelf te hosten. De AVG geldt op instances die in de EU worden gehost, en een reeks clientapps biedt de interface. Het eerlijke oordeel: het gebruikersbestand is veel kleiner dan dat van Reddit. Niche-communities bestaan daardoor misschien nog niet, en de antwoorden uit de lange staart waar Reddit echt nuttig voor is, ontbreken grotendeels. De moderatiekwaliteit verschilt per instance, en het vinden van content in een federatief netwerk is moeilijker dan binnen één index.

Opvallende functie. De moderators die een community opbouwen, kunnen de server bezitten waarop die draait. Dat is het argument dat Reddit heeft verloren.

#13 BeReal

Parijs, Frankrijk Gratis Gratis

Het meest geschikt voor: Mensen die foto's willen delen zonder de performance

• Exploitant. BeReal SAS
• Rechtsgebied. EU (Frankrijk), overgenomen door Voodoo
• Waar de data staan. EU
• Onafhankelijke controles. AVG
• Broncode. Closed source
• Vervangt. Instagram

BeReal pakt in deze categorie een ander probleem aan dan alle andere. Het vraagt niet wie het netwerk bezit, maar wat foto's delen met mensen doet, en het antwoord is een beperking in plaats van een functie.

Elke gebruiker krijgt elke dag op een willekeurig moment een melding en heeft twee minuten om een foto te plaatsen die op dat moment wordt gemaakt, met de voor- en achtercamera tegelijk.

Geen filters, geen bewerking, geen volgersaantallen, en je kunt niet buiten het tijdvenster posten. Het ontwerp maakt selectie onmogelijk, waardoor de performance verdwijnt die Instagram zo uitputtend maakt. Dat werkt veel effectiever dan welke instelling ook. RealMojis breiden het principe uit naar reacties: je reageert met een foto van je eigen gezicht in plaats van een standaard emoji.

BeReal SAS is Frans, en de culturele impact was echt: een anti-Instagram-beweging die tientallen miljoenen gebruikers bereikte en veranderde hoe een generatie online over authenticiteit praatte.

Twee dingen horen in elk eerlijk verhaal thuis. Het is een gewone, gecentraliseerde app zonder federatie, dus het beantwoordt de eigendomsvraag helemaal niet. En de overname door Voodoo, een bedrijf voor mobiele games, bracht monetisatie in een product waarvan de aantrekkingskracht juist het ontbreken ervan was. Of het oorspronkelijke ontwerp die druk overleeft, is de open vraag.

Opvallende functie. Twee minuten en geen filters, een beperking die de performance effectiever wegneemt dan welke instelling ook.

#14 Diaspora

Distributed Gratis, open source Gratis

Het meest geschikt voor: Privacybewuste gebruikers die hun sociale data zelf willen bezitten

• Exploitant. Diaspora (open-source project)
• Rechtsgebied. Hangt af van de pod waarbij je je aansluit
• Waar de gegevens staan. Hangt af van de pod, of zelf gehost
• Onafhankelijke controles. AVG op pods die in de EU worden gehost
• Broncode. Open source
• Vervangt. Facebook

Diaspora was de pionier van gedecentraliseerde sociale netwerken, jaren voordat de fediverse een naam had. Het oorspronkelijke argument heeft goed standgehouden: je sociale data hoort ergens te staan die je zelf kiest, op een pod die beheerd wordt door iemand die je vertrouwt of door jezelf, en niet op de servers van een bedrijf, onder voorwaarden die het bedrijf zelf opstelt.

Aspects zijn de eigen bijdrage van Diaspora, en nog altijd een van de betere ideeën in sociale software. In plaats van één publiek of een botte schakelaar tussen openbaar en privé, sorteer je contacten in aspecten: vrienden, familie, collega's, een specifiek project. Je kiest vervolgens welke aspecten elk bericht zien. Dat sluit aan bij hoe mensen daadwerkelijk bepalen wat ze delen, iets wat gecentraliseerde platforms nooit helemaal hebben nagebootst.

Verder is het een volledig sociaal platform: berichten met Markdown-ondersteuning, hashtags, vermeldingen en foto's delen, op pods die je zelf kunt hosten. Het is AGPL-3.0, en de AVG geldt op pods die in de EU worden gehost. Het eerlijke oordeel: het is rustiger dan Mastodon, en het gebruikersbestand is grotendeels naar Mastodon verhuisd. De federatie met de bredere fediverse is beperkter dan bij de ActivityPub-platforms, en de ontwikkeling gaat langzaam. Het blijft een werkend netwerk met een echte community en het sterkste privacymodel in de categorie.

Opvallende functie. Aspects: sorteer je contacten en kies welke groep elk bericht ziet. Nog altijd beter dan elk gecentraliseerd alternatief.

#15 PeerTube

Lyon, Frankrijk Gratis, zelf gehost Gratis

Het meest geschikt voor: Makers die videohosting willen zonder advertenties of tracking

• Exploitant. Framasoft
• Rechtsgebied. EU (Frankrijk) voor het project; instances verschillen
• Waar de gegevens staan. Hangt af van de instance, of zelf gehost
• Onafhankelijke controles. AVG
• Broncode. Open source
• Vervangt. YouTube, Vimeo

PeerTube is gedecentraliseerde videohosting, en de slimste techniek lost het probleem op waar onafhankelijke videoplatforms op stuklopen: bandbreedte. Bij peer-to-peer streaming helpen kijkers de video verder verspreiden naar andere kijkers. Een populaire video maakt de kleine instance die hem host daardoor niet failliet. Juist dat maakt door de community gedragen video überhaupt houdbaar.

Federatie via ActivityPub verbindt instances, zodat kanalen op verschillende servers samen verschijnen en een Mastodon-gebruiker een PeerTube-kanaal rechtstreeks kan volgen. Elke instance wordt onafhankelijk beheerd, met eigen regels en eigen focus. Een documentairecollectief, een universiteit en een muziekcommunity kunnen daardoor elk hun eigen instance draaien, zonder dat een van hen onderworpen is aan het beleidsteam van één platform.

Voor makers zijn er functies voor contentbeheer en livestreaming, en de architectuur kent geen advertenties en geen tracking. Dat is een wezenlijk verschil, want YouTube insluiten op je eigen website past Google's tracking toe op je bezoekers. PeerTube komt van Framasoft in Lyon en is gratis en zelf te hosten. De eerlijke beperkingen: ontdekken is veel zwakker dan de aanbevelingsengine van YouTube, er is geen ingebouwde monetisatie, het publiek is veel kleiner, en een instance draaien is een echte verplichting, inclusief moderatie.

Opvallende functie. Kijkers helpen de video onderling te streamen. Daardoor kan een door de community gedragen videoplatform een populaire upload overleven.