Europese statistische softwaretools

#1 JASP

Amsterdam, Nederland Gratis. De downloadpagina van JASP zegt dat het volledig gratis is, zonder voorwaarden. Demo op aanvraag

Het meest geschikt voor: Studenten, onderzoekers en docenten die gratis SPSS-achtige menu's en Bayesiaanse opties willen

• Exploiterend bedrijf. JASP Team (ondersteund door de Universiteit van Amsterdam)
• Jurisdictie. EU (Nederland)
• Waar de gegevens staan. Draait op je eigen computer; het privacybeleid van JASP zegt dat de software geen gebruikersdata verzamelt
• Broncode. Closed source
• Vervangt. IBM SPSS Statistics

JASP is een gratis desktopprogramma voor statistiek, ondersteund door de Universiteit van Amsterdam, waarin analyses worden gekozen uit menu's en als geannoteerde tabellen worden getoond. Het biedt een klassieke en een Bayesiaanse versie van de standaardtoetsen, waaronder t-toetsen, ANOVA, regressie, frequentietabellen, gemengde modellen en factoranalyse. De dataweergave lijkt op een spreadsheet en de output kan in APA-stijl worden opgemaakt.

De bestuurspagina van JASP vermeldt de voorzitter en secretaris aan de Universiteit van Amsterdam en noemt de vakgroep Psychologische Methoden als adres. De downloadpagina zegt dat het programma niets kost en geen internetverbinding nodig heeft, en het privacybeleid zegt dat de software geen gebruikersdata verzamelt. De pagina's die we lazen noemen de entiteit achter JASP Services BV of de licentie niet.

Opvallend kenmerk. JASP is het enige programma in deze categorie dat SPSS-achtige menu's combineert met Bayesiaanse versies van de standaardtoetsen, zonder kosten.

#2 R

Wenen, Oostenrijk Gratis. De R-site stelt dat R beschikbaar is als gratis software onder de GNU General Public License. Demo op aanvraag

Het meest geschikt voor: Analisten die graag code schrijven en een gratis, uitbreidbaar hulpmiddel willen zonder licentiebeheer

• Exploiterend bedrijf. De R Foundation
• Jurisdictie. EU (Oostenrijk)
• Waar de gegevens staan. Draait op je eigen computer; op de pagina's die we lazen wordt geen gehoste dienst beschreven
• Broncode. Closed source
• Vervangt. IBM SPSS Statistics

R is een programmeertaal en omgeving voor statistische berekeningen en grafieken, dus elke analyse wordt als code geschreven. De startpagina noemt lineaire en niet-lineaire modellering, klassieke toetsen, tijdreeksanalyse, classificatie en clustering. Pakketten breiden het uit, en het plotsysteem kan grafieken van publicatiekwaliteit maken met wiskundige symbolen.

De R Foundation houdt het auteursrecht en omschrijft zichzelf als een geregistreerde vereniging naar Oostenrijks recht, gevestigd in Wenen en gehuisvest bij de Weense Universiteit voor Economie en Bedrijfskunde. R wordt uitgebracht onder de GNU General Public License en de startpagina kondigde versie 4.6.2 aan op 29 oktober 2026. De stichtingspagina zegt dat de financiering afhangt van donaties en leden, en er wordt geen commercieel supportabonnement beschreven.

Opvallend kenmerk. R is het enige hulpmiddel in deze categorie dat een algemene programmeertaal is, dus elke analyse kan als script worden vastgelegd en elders opnieuw worden uitgevoerd.

#3 StatsDirect

Engeland (zetel niet vermeld), Verenigd Koninkrijk Gratis. De StatsDirect-site zegt dat het gratis en open source wordt aangeboden. Demo op aanvraag

Het meest geschikt voor: Medische onderzoekers en teams voor volksgezondheid die exacte methoden en een ingebouwde statistiekgids nodig hebben

• Exploiterend bedrijf. StatsDirect Ltd
• Jurisdictie. Verenigd Koninkrijk (adequaatheidsbesluit, buiten de EER)
• Waar de gegevens staan. Draait op je eigen computer; data, rapporten en scripts blijven volgens het privacybeleid bij jou
• Broncode. Closed source
• Vervangt. IBM SPSS Statistics

StatsDirect is statistische software voor biomedicijn en volksgezondheid die volgens de site sinds 1987 wordt ontwikkeld. De specificaties noemen parametrische en niet-parametrische methoden, regressie, overlevingsanalyse, meta-analyse, overeenstemmingsanalyse, exacte toetsen op tellingen en schatting van steekproefgrootte. Een spreadsheetraster leest en schrijft Excel-werkmappen, en een ingebouwde gids legt elk resultaat uit met verwijzingen.

StatsDirect Ltd verspreidt het programma en is volgens het privacybeleid geregistreerd in Engeland en Wales onder bedrijfsnummer 17541020. De contactpagina noemt professor Iain Buchan van de Universiteit van Liverpool als ontwikkelaar, en het beleid zegt dat die universiteit de uitgever wordt. De software is MIT-gelicentieerd, vereist 64-bit Windows en draait op een Mac alleen via Parallels of VMware Fusion.

Opvallend kenmerk. StatsDirect schrijft elke analyse uit als een kort R-script, wat spreadsheetgebruikers een geleidelijke weg naar code geeft.

#4 PAST

Oslo, Noorwegen Gratis. De PAST-pagina omschrijft het als gratis software voor wetenschappelijke data-analyse. Demo op aanvraag

Het meest geschikt voor: Ecologen, paleontologen en geowetenschappers die multivariate en ecologische methoden nodig hebben zonder licentie

• Exploiterend bedrijf. Natuurhistorisch museum, Universiteit van Oslo
• Jurisdictie. EER, niet EU (Noorwegen)
• Waar de gegevens staan. Draait op je eigen computer; de pagina's die we lazen beschrijven geen gehoste dienst
• Broncode. Closed source
• Vervangt. IBM SPSS Statistics

PAST is een statistisch programma voor wetenschappelijke data-analyse, uitgegeven door het Natuurhistorisch Museum van de Universiteit van Oslo. De functielijst omvat datamanipulatie, plotten, univariate en multivariate statistiek, ecologische analyse, tijdreeksen, ruimtelijke analyse, morfometrie en stratigrafie. De pagina vermeldt versie 5.4 van oktober 2026.

Professor Øyvind Hammer is de genoemde contactpersoon, met het museumadres Sars' gate 1 in Oslo. Noorwegen hoort bij de EER maar niet bij de EU. De PAST-pagina is de enige bron die we lazen en vermeldt geen licentie, locatie van de broncode of privacybeleid. Het installatieprogramma heeft beheerdersrechten nodig, de Mac-versie ondersteunt alleen Apple Silicon en de kaartmodule voor Mac werkt niet.

Opvallend kenmerk. PAST plaatst stratigrafie en morfometrie naast gewone statistiek, een combinatie die geen ander programma in deze categorie noemt.

#5 Genstat

Hemel Hempstead, Verenigd Koninkrijk Opgericht in 2000 Prijzen beginnen bij £375, volgens de Genstat-pagina; een offerte kan worden aangevraagd. Demo op aanvraag

Het meest geschikt voor: Landbouw-, plant- en levenswetenschappelijke onderzoekers die experimenten met een proefopzet en gemengde modellen uitvoeren

• Exploiterend bedrijf. VSN International Ltd (VSNi)
• Jurisdictie. Verenigd Koninkrijk (adequaatheidsbesluit, buiten de EER)
• Waar de gegevens staan. Niet vermeld voor de software op de pagina's die we lazen
• Broncode. Closed source
• Vervangt. IBM SPSS Statistics

Genstat is een statistisch pakket van VSN International Ltd (VSNi) voor onderzoek en onderwijs. De pagina's noemen ANOVA van eenvoudige ontwerpen tot structuren met meerdere lagen, lineaire gemengde modellen via REML, GLMM en HGLM, regressie, multivariate analyse, meta-analyse, ruimtelijke analyse en een programmeertaal. VSNi zegt dat Genstat CycDesigN integreert voor het ontwerp van experimenten.

De VSNi-pagina over het bedrijf zegt dat het in 2000 is opgericht als spin-off van Rothamsted en de Numerical Algorithms Group, en noemt bedrijfsnummer 4027977 in Engeland en Wales. De contactpagina vermeldt Hemel Hempstead. Prijzen beginnen bij £375 en een offerte kan worden aangevraagd. De pagina's die we lazen vermelden geen ondersteunde besturingssystemen en ook niet waar data wordt verwerkt.

Opvallend kenmerk. Genstat is het enige pakket hier dat hulpmiddelen voor ontwerp van experimenten levert naast REML-gemengde modellen en genomische analyse.

#6 MedCalc

Oostende, België Eeuwigdurende licenties voor één gebruiker, jaarabonnementen en site- en netwerklicenties worden vermeld; de prijzen stonden niet in de tekst die we lazen, dus bekijk de bestelpagina van MedCalc. Demo op aanvraag

Het meest geschikt voor: Klinische laboratoria en biomedische onderzoekers die ROC- en methodevergelijkingswerk nodig hebben

• Exploiterend bedrijf. MedCalc Software Ltd (voorwaarden noemen MedCalc Software bv)
• Jurisdictie. EU (België)
• Waar de gegevens staan. Draait op je eigen computer; betalingen worden verwerkt door een online betaalprovider die op de bestelpagina wordt genoemd
• Broncode. Closed source
• Vervangt. IBM SPSS Statistics

MedCalc is een Windows-programma voor biomedische statistiek dat zichzelf referentiesoftware noemt voor ROC-curveanalyse. De functielijst voegt Bland-Altman-plots, Passing-Bablok- en Deming-regressie, referentie-intervallen, Kaplan-Meier-overlevingsanalyse, Cox-regressie en meta-analyse toe. Een geïntegreerde spreadsheet bevat de data en grafieken kunnen als SVG of naar PowerPoint worden geëxporteerd.

De contactpagina geeft Acacialaan 22, 8400 Oostende, België en btw-nummer BE 0809 344 640, en de site zegt dat de software sinds 1993 bestaat. Het privacybeleid noemt MedCalc Software Ltd, terwijl de voorwaarden MedCalc Software bv noemen, onder Belgisch recht. De bestelpagina vermeldt eeuwigdurende, jaarlijkse, site- en netwerklicenties met gratis updates; prijzen stonden niet in onze tekst.

Opvallend kenmerk. MedCalc is het betaalde programma in deze categorie dat SPSS-bestanden rechtstreeks importeert, wat een overstap weg van IBM verkort.

#7 numiqo

Seiersberg, Oostenrijk 1 maand €20, 3 maanden €40, 1 jaar €80, 3 jaar €150 voor één gebruiker; nettoprijs voor één gebruiker €290 per jaar op de institutionele lijst; bedrijfslicenties kosten €2,300, €3,500 of €5,000 per jaar. Demo op aanvraag

Het meest geschikt voor: Studenten en kleine teams die statistiek willen zonder software te installeren en met vaste openbare prijzen

• Exploiterend bedrijf. Numiqo e.U. (Dr. Mathias Jesussek)
• Jurisdictie. EU (Oostenrijk)
• Waar de gegevens staan. Lokale verwerking in de browser zonder serveropslag, volgens de startpagina
• Broncode. Closed source
• Vervangt. IBM SPSS Statistics

numiqo is een statistiektool die in een webbrowser draait: gebruikers plakken data, kiezen een methode en lezen het resultaat. De tool omvat toetsen, regressie, cluster- en factoranalyse, overlevingsanalyse en voorspellende modellen, met grafieken en studioprojecten die zijn opgebouwd uit sjablonen. AI-interpretatie van resultaten is optioneel, gratis en standaard uitgeschakeld.

De voorwaarden noemen Numiqo e.U. van Dr. Mathias Jesussek, Tischlerweg 18, 8073 Seiersberg, Oostenrijk, met Oostenrijks recht en de rechtbanken van Wenen. De startpagina belooft lokale verwerking in de browser zonder serveropslag, en de prijspagina noemt zelf hosten op verzoek. Prijzen lopen van €20 voor één maand tot €5,000 per jaar voor een grote bedrijfslicentie; we vonden geen registratienummer.

Opvallend kenmerk. numiqo is het enige programma in deze categorie dat geen installatie vereist en de volledige prijslijst in euro publiceert.

#8 SmartPLS

Monheim am Rhein, Duitsland Gratis proefperiode van 30 dagen met alle functies. De prijspagina werd niet weergegeven in de tekst die we lazen, dus er is geen prijs vermeld. Demo op aanvraag

Het meest geschikt voor: Onderzoekers in bedrijfs- en sociale wetenschappen die structurele vergelijkingsmodellen met een tekeninterface nodig hebben

• Exploiterend bedrijf. SmartPLS GmbH
• Jurisdictie. EU (Duitsland)
• Waar de gegevens staan. Desktop-app op je eigen computer; het privacybeleid van de website geldt voor bezoekers van de site
• Broncode. Closed source
• Vervangt. IBM SPSS Statistics

SmartPLS is een desktopprogramma voor structurele vergelijkingsmodellen waarin gebruikers het model op een canvas tekenen in plaats van syntax te schrijven. Het schat PLS-SEM-, CB-SEM-, GSCA-, regressie- en PROCESS-modellen, en de leverancier documenteert meer dan 40 methoden. Ook noodzakelijke-voorwaardenanalyse staat op de lijst.

Het colofon noemt SmartPLS GmbH, Rheinpromenade 2, 40789 Monheim am Rhein, ingeschreven als HRB 11552 PI bij de rechtbank van Pinneberg, met btw-ID DE297105888. Prof. Dr. Christian Ringle en Sven Wende zijn de bestuurders. De leverancier zegt dat de software sinds 2005 in meer dan 30,000 gepubliceerde studies is verschenen, wat een eigen bewering van de leverancier is. Een proefperiode van 30 dagen wordt aangeboden; de prijspagina werd niet weergegeven.

Opvallend kenmerk. SmartPLS is het enige programma in deze categorie dat volledig is opgebouwd rond getekende structurele vergelijkingsmodellen.

#9 Analyse-it

Leeds, Verenigd Koninkrijk Opgericht 1997 Bekijk de prijzen en koop online met een geld-terug-garantie van 30 dagen; de prijstabel verscheen niet in de tekst die we lazen. Demo op aanvraag

Het meest geschikt voor: Laboratoria en kwaliteitsteams die al in Excel werken en methodevalidatie nodig hebben

• Exploiterend bedrijf. Analyse-it Software, Ltd
• Jurisdictie. Verenigd Koninkrijk (adequaatheidsbesluit, buiten de EER)
• Waar de gegevens staan. Draait binnen Excel op je eigen Windows-computer
• Broncode. Closed source
• Vervangt. IBM SPSS Statistics

Analyse-it is een invoegtoepassing die statistiek in Microsoft Excel plaatst in plaats van de spreadsheet te vervangen. Het is verkrijgbaar in vijf edities: Standard, Method Validation, Medical, Quality Control en Ultimate. De inhoud omvat diagnostische nauwkeurigheid en ROC-werk, overlevingsanalyse en controlekaarten, en de leverancier zegt dat elke release is getest met NIST-referentiedatasets.

Analyse-it Software, Ltd uit Leeds vermeldt bedrijfsnummer 3022685 in Engeland en Wales en zegt sinds 1997 statistiek in Excel te bouwen. De site vermeldt versie 6.24 van 30 september 2026, een proefperiode van 15 dagen en een geld-terug-garantie van 30 dagen, en zegt dat meer dan 900 artikelen ernaar verwijzen. Excel 2016 of later op Windows is vereist; de prijstabel stond niet in onze tekst.

Opvallend kenmerk. Analyse-it is het enige hulpmiddel in deze categorie dat je data laat staan in de Excel-werkmap waarin je begon.

#10 Orange

Ljubljana, Slovenië Gratis. De licentiepagina van Orange stelt dat het gratis software is onder GPL 3.0 of later. Demo op aanvraag

Het meest geschikt voor: Docenten en analisten die liever visueel workflows bouwen dan met menu's of code

• Exploiterend bedrijf. Universiteit van Ljubljana, faculteit Computer- en Informatiewetenschap
• Jurisdictie. EU (Slovenië)
• Waar de gegevens staan. Draait op je eigen computer; de pagina's die we lazen beschrijven geen gehoste dienst
• Broncode. Closed source
• Vervangt. IBM SPSS Statistics (voor datamining en modellering)

Orange is een op componenten gebaseerd programma voor datamining, waarin gebruikers widgets op een canvas slepen en tot een workflow verbinden. Het bevat beslisbomen, hiërarchische clustering, heatmaps, MDS en t-SNE, met add-ons voor tekstmining, netwerken, fairness, tijdreeksen, spectra en genexpressie. Versie 3.40.0 wordt vermeld vanaf 8 mei 2026.

De Universiteit van Ljubljana ontwikkelt Orange samen met de open-sourcegemeenschap aan de faculteit Computer- en Informatiewetenschap, en de voettekst van de site draagt het auteursrecht van de universiteit. De licentie is GPL 3.0 of later en de documentatie valt onder Creative Commons. Revelo, een universitaire spin-off, wordt genoemd voor maatwerkwidgets. Op de pagina's die we lazen staat geen supportcontract of apart bedrijf vermeld.

Opvallend kenmerk. Orange is het enige programma hier dat modellering leert door elke stap als zichtbare widget op een canvas te tonen.

#11 Unistat

Londen, Verenigd Koninkrijk Opgericht 1984 Licenties kunnen online worden gekocht; de prijslijst staat niet in de tekst die we lazen, dus bekijk de aankooppagina van Unistat. Demo op aanvraag

Het meest geschikt voor: Analisten die één pakket willen voor Excel-gebruikers en voor zelfstandig werk, met distributeurs in veel landen

• Exploiterend bedrijf. UNISTAT Limited
• Jurisdictie. Verenigd Koninkrijk (adequaatheidsbesluit, buiten de EER)
• Waar de gegevens staan. Draait op je eigen Windows-computer; hosting is niet van toepassing
• Broncode. Closed source
• Vervangt. IBM SPSS Statistics

Unistat is een statistisch pakket dat werkt als Excel-invoegtoepassing, als zelfstandig programma en als ontwikkelaars-SDK. De startpagina noemt bioassay-analyse, multivariate analyse met betrouwbaarheidsellipsen, kwaliteitscontrole en ROC- en AUC-analyse. De site host een gebruikershandleiding van 1,322 pagina's en meer dan 200 gepubliceerde datasets om de software mee uit te proberen.

UNISTAT Limited zegt Unistat sinds 1984 te ontwikkelen en op de markt te brengen, en de contactpagina plaatst het bedrijf in Highgate, Londen. De juridische pagina vermeldt handelsmerkregistraties in de VS, het Verenigd Koninkrijk, Duitsland en Frankrijk sinds 1990. Wederverkopers worden genoemd voor Duitsland en Oostenrijk, Frankrijk, Spanje, Nederland en België, onder andere. Er staat geen bedrijfsnummer, prijslijst of hostingverklaring in onze tekst.

Opvallend kenmerk. Unistat is het enige pakket hier dat een ontwikkelaars-SDK biedt om eigen toepassingen op de statistische engine te bouwen.

#12 KNIME

Zürich, Zwitserland Analytics Platform gratis; Business Hub geprijsd op capaciteit, zonder licentie per gebruiker, op aanvraag Demo op aanvraag

Het meest geschikt voor: Analisten en datawetenschappers die modellen bouwen in visuele workflows

• Exploiterend bedrijf. KNIME AG
• Jurisdictie. Zwitserland (adequaatheidsbesluit, buiten de EER)
• Waar de gegevens staan. Desktop op je eigen machine; Business Hub: zie de website
• Broncode. Closed source
• Vervangt. Alteryx, DataRobot, Dataiku

KNIME is een workflowplatform waarin analisten nodes visueel verbinden en alleen waar ze willen code toevoegen. De KNIME Analytics Platform is een gratis, open source desktopprogramma. KNIME Business Hub voegt planning, triggers, het delen van herbruikbare workflows en het uitrollen van modellen als diensten of Data Apps toe.

Het colofon van KNIME AG noemt Talacker 50 in Zürich en het handelsregisternummer CHE-114.324.774 van Zürich. Zwitserland ligt in Europa maar buiten de EU, dus overdrachten berusten op een adequaatheidsbesluit. De Hub wordt geprijsd op capaciteit, zonder licentie per gebruiker, en de bedragen worden op aanvraag gegeven. Het is gebouwd voor het bouwen en uitrollen van modellen, niet voor klassieke statistische rapporttabellen.

Opvallend kenmerk. KNIME is het enige platform in deze categorie waarmee analisten afgeronde workflows als beheerde diensten met audittrails kunnen uitrollen.